Một trong những thiết bị mà không thể thiếu trong quá tình lắp đặt kho lạnh mà chúng tôi muốn đề cập trong bài viết này. Đó là van tiết lưu. Vậy van tiết lưu là gì? Nó có nhiệm vụ gì ? Mời quý bạn đọc cùng tìm hiểu qua bài viết sau đây của chúng tôi.
1/ Van tiết lưu là gì?
Van tiết lưu là gì? Van tiết lưu hay còn gọi là Throttle là một loại van thủy lực mà có công dụng điều chỉnh lưu lượng chất lỏng(dung môi) trong hệ thống thủy lực hoặc một bộ phận hệ thống thủy lực, qua đó sẽ điều chỉnh vận tốc cơ cấu chấp hành: động cơ thủy lực.
Van tiết lưu hay còn gọi là van tiết lưu sang A là một thiết bị không thể thiếu trong lĩnh vực ngành công nghiệp. Trên thực tế khi những dòng môi chất lỏng đi qua những van tiết lưu trên đường ống thì lúc này các cửa nghẽn trong các lưu lượng kế, các ống mao dẫn hoặc van tiết lưu trong hệ thống lạnh … có thể xem như là nó đã thực hiện quá trình tiết lưu.
Lúc này áp suất chất môi giới sẽ bị giảm xuống do những dòng xoáy và ma sát mạnh được sinh ra. Độ giảm áp suất này phụ thuộc vào bản chất, trạng thái của chất môi giới, độ co hẹp của ống và tốc độ của dòng khí.
Có thể nói quá trình tiết lưu thường đi kèm với sự giảm hiệu suất của chất môi giới và điều này là có hại. Tuy nhiên, đôi khi người ta cũng cần tạo ra các quá trình tiết lưu để điều chỉnh công suất của các thiết bị sử dụng hơi nước, đo lưu lượng, giảm áp trong các hệ thống làm lạnh …
Tốc độ dòng khí sẽ tăng lên trong lỗ. Sau khi đi qua hết lỗ, tốc độ khí lại giảm xuống, và áp suất tăng nhưng không bằng ban đầu. Vận tốc thay đổi sẽ dẫn đến khối lượng riêng của khí tăng vì áp suất giảm.
2/ Vai trò của van tiết lưu trong chu trình làm lạnh
Trong chu trình lạnh cơ bản, van tiết lưu là bộ phận nằm giữa dàn ngưng và dàn bay hơi, đóng vai trò là ranh giới giữa khu vực áp suất cao và khu vực áp suất thấp của hệ thống.
Cụ thể, van tiết lưu có các vai trò quan trọng sau:
- Giảm áp suất môi chất lạnh từ áp suất ngưng tụ xuống áp suất bay hơi
- Tạo điều kiện để môi chất lỏng bay hơi ở nhiệt độ thấp trong dàn lạnh
- Điều chỉnh lưu lượng môi chất cấp vào dàn bay hơi
- Ảnh hưởng trực tiếp đến công suất lạnh, độ ổn định nhiệt độ và hiệu suất hệ thống
👉 Trong hệ thống kho lạnh, nếu van tiết lưu làm việc không chính xác, toàn bộ chu trình lạnh sẽ mất cân bằng và hiệu quả làm lạnh giảm rõ rệt.
3/ Hậu quả khi chọn sai hoặc chỉnh sai van tiết lưu
Việc lựa chọn hoặc điều chỉnh van tiết lưu không đúng kỹ thuật có thể gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng cho hệ thống kho lạnh:
Van mở quá nhỏ
- Thiếu môi chất vào dàn lạnh
- Dàn lạnh lạnh yếu, nhiệt độ kho khó đạt yêu cầu
Van mở quá lớn
- Ngập lỏng môi chất
- Nguy cơ hỏng máy nén, giảm tuổi thọ thiết bị
Van phản ứng chậm hoặc sai tải
- Nhiệt độ kho dao động liên tục
- Hệ thống chạy không ổn định, tốn điện
👉 Đây là lý do vì sao trong kho lạnh công nghiệp, việc tính toán và lựa chọn van tiết lưu phù hợp là yêu cầu bắt buộc.
4/ Những loại van tiết lưu thường gặp
4.1/ Van tiết lưu đơn giản, ống tiết lưu, van tiết lưu tay
Van tiết lưu đơn giản, ống tiết lưu, van tiết lưu tay là một đoạn ống có tiết diện nhỏ (0,4-5mm) ,dài (0,4-0,8 mm) được xoắn lại để giảm diện tích và thường làm bằng đồng, hợp kim đồng, được bọc bảo vệ.
Ứng dụng: Loại van tiết lưu này thường được sử dụng nhiều trong hệ thống lạnh nhỏ, hộ gia đình, cá nhân như máy lạnh (điều hòa) , tủ lạnh,…
Van tiết lưu tay có cấu tạo chung gần giống với một van đóng mở nước bình thường, van gồm 2 ngõ vào và ra, có 2 bộ phận chính là bộ phận đứng yên (thân van) và bộ phận di chuyển (chốt chắn, vít) được gắn cứng với nhau, trên đầu vít có thể gắn với tay quay để dễ điều chỉnh.
Ứng dụng: được sử dụng ở những hệ thống làm lạnh đơn giản, công suất lớn
4.2/ Van tiết lưu nhiệt
Van tiết lưu nhiệt là loại van tiết lưu dựa vào sự thay đổi nhiệt độ tại điểm đo để thay đổi lưu lượng thể tích đi qua van, được sử dụng rộng rãi trong các hệ thống lạnh công nghiệp, dân dụng, quy mô vừa và lớn.
4.3/ Van tiết lưu điện tử
Van tiết lưu điện tử là loại van tiết lưu dựa vào một hay nhiều tín hiệu đo được tại một hay nhiều vị trí trong hệ thống lạnh để điều chỉnh lưu lượng thể tích của môi chất đi qua van, được sử dụng trong những hệ thống làm lạnh lớn và mới có hàm lượng công nghệ cao.
5/ So sánh các loại van tiết lưu thường dùng trong hệ thống lạnh
6/ Chọn van tiết lưu màng cân bằng ngoài
Trong lĩnh vực kho lạnh thì van tiết lưu được định nghĩa như sau:
Van tiết lưu là một bộ phận chính trong hệ thống kho lạnh, van tiết lưu này sẽ có nhiệm vụ là điều tiết lưu chất dung môi (chất lỏng) từ áp suất cao, nhiệt độ cao sang một vùng áp suất thấp và nhiệt độ bay hơi thấp hơn. Ngoài ra nó còn có nhiệm vụ là điều chỉnh lưu lượng chất dung môi để cấp vào thiết bị bay hơi.
Vì vậy mà trong hệ thống kho lạnh, người ta sử dụng van tiết lưu cân bằng ngoài để điều tiết lượng hơi có trở lực lớn. Việc chọn van tiết lưu vì đó mà cũng sẽ dựa vào các thông số sau:
- Nhiệt độ bay hơi, nhiệt độ ngưng tụ.
- Năng suất lạnh Q0.
- Loại môi chất làm việc trong hệ thống lạnh.
Có rất nhiều loại van tiết lưu trên thị trường để bạn đọc có thể tham khảo, nhưng ở giới thiệu sau đây chúng tôi sẽ giới thiệu bạn đọc một loại van tiết cân bằng ngoài của hãng Danfoss cho hệ thống kho lạnh. Với các thông số sau:
- Môi chất lạnh sử dụng: NH3
- Năng suất lạnh: Q0 = 39,6 kW
- Nhiệt độ bay hơi t0 = -280C
- Nhiệt độ ngưng tụ tk = 380C
Độ giáng áp qua van tiết lưu là
Với – tổn thất áp suất trên đường ống, khoảng 0,5 bar.
Nếu như tra trong catalog của hãng Danfoss ta chọn 3 van tiết lưu màng cho 3 dàn lạnh có kí hiệu TEA 20-5.
7/ Dấu hiệu nhận biết van tiết lưu trong kho lạnh gặp sự cố
Trong quá trình vận hành, van tiết lưu gặp sự cố thường biểu hiện qua các dấu hiệu sau:
Dàn lạnh đóng tuyết nhiều hoặc không đều
Nhiệt độ kho lạnh dao động, không ổn định
Áp suất hút thấp hoặc biến động bất thường
Máy nén chạy – ngắt liên tục
Thời gian làm lạnh kéo dài hơn bình thường
👉 Khi xuất hiện các dấu hiệu trên, cần kiểm tra ngay van tiết lưu để tránh gây hư hỏng lan sang các thiết bị khác.
8/ Bảo trì, kiểm tra và điều chỉnh van tiết lưu
Để van tiết lưu hoạt động ổn định và bền bỉ, cần thực hiện các công việc sau:
Kiểm tra định kỳ tình trạng hoạt động của van
Đảm bảo đầu cảm biến nhiệt được gắn đúng vị trí
Kiểm tra độ quá nhiệt tại đầu ra dàn bay hơi
Không tự ý điều chỉnh van nếu không có chuyên môn
Thực hiện bảo trì đồng bộ cùng hệ thống kho lạnh
👉 Việc bảo trì đúng cách giúp hệ thống tiết kiệm điện, ổn định nhiệt độ và kéo dài tuổi thọ máy nén.
9/ Van tiết lưu trong thực tế thi công và vận hành kho lạnh
Trong quá trình thi công, sửa chữa và bảo trì kho lạnh, van tiết lưu là một trong những hạng mục kỹ thuật cần được kiểm tra kỹ lưỡng. Việc lựa chọn đúng loại van, đúng công suất và lắp đặt đúng kỹ thuật sẽ giúp hệ thống:
- Đạt nhiệt độ nhanh
- Hoạt động ổn định
- Giảm chi phí điện năng
- Hạn chế sự cố trong quá trình vận hành
👉 Đây là lý do các hệ thống kho lạnh chuyên nghiệp luôn ưu tiên sử dụng van tiết lưu chất lượng cao và được tính toán kỹ ngay từ giai đoạn thiết kế.
10/ Những thông số của van tiết lưu nhiệt cân bằng của Danfoss
Cấu tạo van tiết lưu màng cân bằng ngoài
Cấu tạo van tiết lưu màng cân bằng ngoài TEA 20-5 của hãng Danfoss
Kích thước van tiết lưu màng cân bằng ngoài TEA 20-5
Trên là chúng tôi giới thiệu chi tiết về cấu tạo của van tiết lưu TEA 20-5 . Ngoài ra trong hệ thống kho lạnh thì còn có thể sử dụng các van tiết lưu khác vào bình trung gian, van tiết lưu vào bình tách khí không ngưng ta cũng có thể sử dụng van tiết lưu tay điều chỉnh nhờ đóng mở van điện từ.
11/ Câu hỏi thường gặp về van tiết lưu (FAQ)
Van tiết lưu có tạo ra lạnh không?
→ Không. Van tiết lưu chỉ giảm áp và điều chỉnh lưu lượng, quá trình tạo lạnh diễn ra tại dàn bay hơi.
Van tiết lưu và ống mao khác nhau thế nào?
→ Ống mao có tiết diện cố định, không điều chỉnh theo tải; van tiết lưu có khả năng điều chỉnh linh hoạt hơn.
Có thể thay van tiết lưu nhiệt bằng van tay không?
→ Không khuyến khích, đặc biệt trong kho lạnh vì sẽ làm hệ thống kém ổn định.
Khi nào nên dùng van tiết lưu điện tử?
→ Khi hệ thống kho lạnh lớn, tải lạnh thay đổi nhiều và yêu cầu kiểm soát chính xác.
12/ Kết luận
Van tiết lưu là bộ phận then chốt trong hệ thống kho lạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất làm lạnh, độ ổn định nhiệt độ và tuổi thọ thiết bị. Việc lựa chọn đúng loại van, lắp đặt và điều chỉnh đúng kỹ thuật sẽ giúp hệ thống kho lạnh vận hành hiệu quả, tiết kiệm điện năng và hạn chế tối đa sự cố phát sinh.
Hy vọng qua bài chia sẻ này của Điện Lạnh Miền Nam, sẽ giúp cho bạn đọc hiểu hơn về van tiết lưu. Điện Lạnh Miền Nam, nhà thầu chuyên cung cấp kho lạnh uy tín hàng đầu tại Việt Nam, quý khách có nhu cầu vui lòng liên hệ Hotline để nhận được tư vấn chi tiết hơn.
>>>> Xem thêm: HVAC là gì?
